بررسی نظام ارزیابی، ارتقاء و رتبه بندی تامین کنندگان

عدم نبود یک سیستم یکپارچه کارآمد جهت مدیریت صفر تا صد ارتباط با تأمین ­کنندگان و پیمانکاران و نظارت بر کار آن­ها که بتواند از ابتدای نیازسنجی و بررسی استراتژیک مسئله برون­ سپاری کالا و خدمات، شناسایی تأمین­ کنندگان بالقوه، ارزیابی تأمین­کنندگان و انتخاب تأمین­ کننده/پیمانکار مناسب در ادامه رتبه ­بندی، نظارت مستمر و عارضه­ یابی، افزایش بهره­ وری و توسعه تامین­ کننده در فضای کسب و کار یکی از مسائلی است که شرکت ­های کوچک و متوسط (SMB ها)[1] و حتی شرکت­ها و سازمان­های بزرگ در زنجیره ­تأمین خود با آن مواجه هستند که دلایل اصلی آن کمبود بودجه و یا عدم توجه به اهمیت نقش تامین­ کنندگان می­باشد.

 

با توجه به مطالعات انجام ­شده مدل فرآیندی پیشنهادی ارائه می­گردد:

گام اول: ارزیابی و انتخاب تامین کنندگان

  1. تشکیل کارگروه شناسایی معیارها شامل افراد زیر:
  • رئیس هیئت مدیره یا مدیر عامل سازمان یا نماینده ایشان
  • مدیر بازرگانی یا مدیر خرید (حضور خود شخص الزامی است)
  • کارشناس متخصص زنجیره­ تامین (حدالامکان از داخل سازمان)
  • کارشناس متخصص کالای برون­ سپاری­ شده (حدالامکان از داخل سازمان)
  • نمایندگان تامین ­کنندگان
  • نمایندگان مشتریان/مصرف­ کنندگان
  1. تدوین معیارهای ارزیابی بر اساس نظرات کارگروه و بررسی اولویت و وزن­ دهی بر اساس روش روش میخائیلوف (اولویت بندی فازی)
  2. انتشار و اطلاع ­رسانی قرارداد جهت آگاه ­سازی تامین ­کنندگان بالقوه
  3. کسب امتیاز در مجموعه معیارها جایگزین روش سنتی مزایده/مناقصه شود. (تامین ­کنندگان هر کالا بر اساس بالاترین امتیاز و پایین­تر سطح ریسک رتبه ­بندی شوند و جهت پایین آوردن ریسک در زنجیره، در صورت امکان حداقل با 2 تامین­ کننده برتر قرارداد همکاری منعقد گردد.

 

مواردی که جهت ارزیابی اولیه پیشنهاد می­گردد:

  1. داشتن گواهینامه ­های معتبر
  2. احراز صلاحیت ­ها و استانداردهای عمومی سازمان
  3. دانش تخصصی در زمینه پوشاک و نساجی
  4. کفایت تجهیزات و قابلیت اطمینان
  5. استفاده از فناوری ­های نوین و برپایه فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی
  6. قابلیت شناسایی و ردیابی
  7. شرایط تحویل
  8. وضعیت انبار
  9. مدیران و نیروی انسانی متخصص و متعهد
  10. وضعیت مالی
  11. موقعیت جغرافیایی و لجستیکی
  12. توجه تامین ­کننده به اهمیت رویکردهای پایداری، چابکی، تاب­ آوری و ارزش ­محوری به عنوان عضوی از زنجیره

 

 

 

گام دوم: عارضه ­یابی، توسعه، بهبود و ارتقای تامین­ کنندگان

هدف ما در این مرحله، نظارت بر روی عملکرد تامین­ کنندگان و نیز عارضه­یابی و همچنین بهبود و توسعه تامین­کنندگان سازمان می­باشد. پس در نتیجه، تیمی متشکل از ممیزان و مشاوران زبده در زمینه­های مورد نیاز تشکیل می­دهیم.

همچنین می­بایست رتبه ­بندی بر اساس عملکرد تامین­ کنندگان به صورت فصلی به روز رسانی شود.

مراحـل انجـام عارضـه یابی سـازمانی بـه طـور کلـی بـه شـرح زیر می باشـد:

طرح موضوع و بیان مسئله یا مسائل سازمان

  • کسب موافقت مدیریت ارشد شرکت برای اجرای پروژه عارضه یابی
  • انتخـاب مشـاوران بـا تجربـه کـه فعالیت­هـای قبلـی آنها در صنعـت مربوط باشـد.
  • تشـکیل تیـم عارضـه­یابـی بـه منظور ایجـاد تفاهم و کسـب حمایـت و همـکاری مدیران
  • انجـام آموزشهـای اولیـه، توجیـه و ایجاد اعتقـاد در مدیران و سـایر اعضا
  • تهیه ی برنامه و انجام عارضه­یابی (علت یابی (
  • ارائـه ی راهکارهای بهبـود؛ تدویـن و ارائـه ی گـزارش؛ کـه هـر مرحلـه از عارضـه یابـی بـه روابـط کاری موثر بین مشـاور و متقاضـی تحـول بسـتگی دارد.

عارضه یابی سازمانی:

در چرخـه ی عارضـه یابـی، عارضـه یابـی سـازمانی، فرایندی اسـت، از ایجـاد اطلاعات مفیـد و معتبـر در خصـوص سیسـتم سـازمانی، همچنان که یک گام مهم در فرایندهای مشـاورهای اسـت و از سـه مؤلفـه اصلی ترکیب شـده اسـت:  فرایندها، رهبـری و روشها.

فرایندهای مهم در عارضه یابی شامل عقد قرارداد، جمـع آوری اطالعـات و بازخـورد داده هاسـت. انتخـاب روش­هـای جمـع آوری بـه ماهیـت و حـوزه ی عارضـه یابـی وابسـته اسـت.

مراحل پیشنهادی چرخـه بدین شـرح اسـت: جمـع آوری داده هـا، تجزیـه و تحلیـل، بازخـورد، برنامه هـای عملـی، اجـرا، ارزیابـی.

 

مهم ترین کارکرد های انجام عارضه یابی عبارتند از:

  • شناسایی علل تأخیرات پروژه­ های سازمان
  • محاسبه شاخص های بهره وری و سودآوری
  • تعیین میزان بهره­وری سازمان و کارکنان
  • تحلیل دقیق ساختار، فرآیند اهداف و استراتژی های سازمان و بهبود آنها
  • تعیین نقاط قوت و ضعف و اولویت بندی مشکلات
  • عارضه یابی منابع انسانی، ارگونومی و محیط کار
  • شناسایی و تحلیل محیط موجود برای بررسی عملکرد سازمان
  • تعیین راهکارهای علمی حل مشکلات
  • تعریف آموزش­ها و پروژه های کاربردی و کاهش هزینه­های آموزش­های غیر مؤثر
  • جلوگیری از اتلاف منابع مالی سازمان در پروژه­های غیر کاربردی

ابزار و مدل های عارضه یابی

ابزارها و مدل­های مختلفی جهت عارضه­یابی معرفی شده­اند که می­توانیم با توجه به هدف از هریک از آن­ها بهره ببریم:

مدل چرخه دمینگ[2]، مدل بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت[3]، مدل کارت امتیازی متوازن[4]، مدل کاهش استراتژیک هزینه و بهبود عملکرد[5]، مدل ویس بورد[6]، مدل بالدریج[7]، مدل شش سیگما[8]، مدل مک کینزی[9] و تکنیک لمبرت نمونه­ هایی از این ابزارها و روش­ها هستند.

باید توجه داشت، ابزاری که استفاده می‌کنیم باید ابزاری باشد که همه جانبه به تامین­­کنندگان نگاه کند و سازمان را از ابعاد مختلف مورد آسیب‌شناسی قرار دهد. عارضه یابی شناسایی مشکلات تامین­ کنندگان، تجزیه و تحلیل آنها و ارائه بسته ها و راهکارها جهت رفع آنها و یا کاهش تاثیرات منفی آنها می باشد.

سرآمد شدن یک سازمان فرآیند پیوسته ایست که با برنامه ریزی و هدف گذاری آغاز می شود و درطول مسیر با ارزیابی های مداوم با توجه به اهداف ازپیش تعیین شده، نواقص و نارسایی ها مشخص شده و با اصلاحات لازم ، حذف موانع و تقویت نقاط  قوت انجام می شود.

همچنین دو شرکت AMR و PRTM با همکاری بسیاری از سازندگان و مدیران زنجیره تامین، طرح اولیه مدل اسکور را تهیه کردند. مدتی بعد یعنی در سال 1996 این دو شرکت با عنوان «انجمن زنجیره تامین» به انجام تحقیق و انتشار مقاله در زمینه مدیریت زنجیره تامین اقدام کردند. اولین ویرایش مدل SCOR [10]در سال 1997 با همکاری 70 شرکت فعال در این زمینه تهیه شد.

مدل SCOR نوعی چارچوب فراگیر و یکپارچه برای ارزیابی عملکرد زنجیره تامین فراهم می‌کند و از ارکان اصلی موفقیت برای اجرای پروژه‌های سازمان به شمار می‌رود. این مدل بر توصیف فرآیندهای مدیریتی درون زنجیره و روابط بین آن‌ها، تدوین معیارهای استاندارد برای اندازه گیری عملکرد فرآیند زنجیره تامین و ارتقای مدیریت رقابتی زنجیره تامین در محیط کسب و کار طراحی و ارائه شده است که میتواند جهت ارزیابی یکپارچه عملکرد زنجیره ما را یاری کند.

مواردی که جهت نظارت و بهبود پیشنهاد می­گردد:

  1. کسب اطمینان از استقرار صحیح استانداردهای خاص سازمان در شرکت تامین ­کننده
  2. کسب اطمینان از استقرار استاندارد ایزو 9001
  3. کسب اطمینان از رعایت ایمنی و بهداشت حرفه­ای و همچنین استقرار سیستم مدیریت HSE
  4. کسب اطمینان از شایستگی­های اخلاقی مدیران و پرسنل
  5. برگزاری آموزش­های تخصصی و عمومی جهت ارتقای سطح پرسنل تامین­ کنندگان
  6. کسب اطمینان از حضور مدیران یا مسئولین علاقه­مند به رویکرد بهبود مستمر


گام سوم: رتبه ­بندی تامین ­کنندگان

شاخص­هایی که جهت رتبه ­بندی پیشنهاد می­گردد:

  1. شاخص چابکی
  2. شاخص قیمت
  3. شاخص ارزشی[11]
  4. شاخص فناوری و تکنولوژی
  5. شاخص توسعه و بهبود
  6. قابلیت اطمینان فنی محصولات
  7. شاخص بازخورد مصرف­کنندگان

[1] small and medium business

[2] PDCA

[3] EFQM

[4] BSC

[5] SCR&PI

[6] Weisbord

[7] مالکوم بالدریج؛ پسر سابق واتربر به عنوان وزیر بازرگانی در دوران ریاست جمهوری رونالد ریگان، نیاز به تمرکز سازمان‌ها در سراسر کشور بر کیفیت و نوآوری را در صورتی که آمریکا بخواهد موقعیت رهبری خود را در بازار جهانی رو به گسترش حفظ کند، مورد توجه قرار داد.

[8] Six Sigma

[9] McKinsey

[10] Supply-Chain Operations Reference Model

[11] زیرمعیارهای مقاله جبله و همکاران (در منابع آورده شده است)

 


سایر منابع

  • joshi, S. P. (2018). Validation, Strategies for Buyer Supplier Relationship Improvement: Scale Development and. Procedia Manufacturing.
  • Öztürk, & Aksoy. (2011). Supplier selection and performance evaluation in just-in-time production environments. Expert Systems with Applications.
  • Segura, M. (2020). Improving Food Supply Chain Management by a Sustainable Approach to Supplier Evaluation.
  • ابراهیم پور (1398). رتبه بندی شاخص های انتخاب تأمین کنندگان جهت برون سپاری خدمات در دانشگاه گیلان تحت شرایط عدم اطمینان. فصلنامه رشد فناوری، سال هفدهم، شماره 65.
  • آذر, ع. (سال 1395). طراحی مدل یکپارچه بهينه سازی استوار برای زنجيره تأمين با حلقه بسته و انتخاب تامين کننده و پيمانکار. فصلنامه مهندسی تصمیم، سال دوم، شماره هفتم.
  • اسماعیلیان, م. (سال 1397). طراحي و اجرای فرآيند ارزيابي تأمین کنندگان در سامانه مديريت روابط ‌تأمین-کنندگان (SRM). چشم انداز مدیریت صنعتی، سال هشتم، شماره 31 .
  • جبله, حسن پور, مصدق خواه. (1397). رتبه¬بندی‌تأمین-کنندگان اقلام عمومی ‌بر اساس شاخص¬های چابکی و ارزش¬های محوری در‌ یک سازمان خدماتی- آمادی. فصلنامه تخصصی رشد فناوری، دوره: 15، شماره: 57.
  • جبله،, م., حسن پور, مصدق خواه. (1397). شناسایی و رتبه بندی تأمین کنندگان اقلام مبتنی بر ارزش های اسلامی از منظر قرآن و نهج البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه.

    تهیه شده در تیم تولید محتوای هلدینگ کاسپین